تبلیغات
دانستنیهایی مفید ازهمه جا ،از همه چیز ،برای همه - آیا از ذرت خوشه ای وتولید وكاربرد آن اطلاع دارید ؟
  • تعداد مطالب :
  • آخرین بروزرسانی :
  • تعداد افراد آنلاین :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :

entry آیا از ذرت خوشه ای وتولید وكاربرد آن اطلاع دارید ؟

ذرت

مقدمه
Sorghum bicolor

موطن اصلی ذرت خوشه ای یا سورگوم (Sorghum bicolor) قسمت هایی از آسیا آفریقاست. این گیاه چون به خشكی تا حدودی مقاوم است می تواند در كشور ها مورد استفاده بیشتری واقع شود از لحاظ تولید پس از برنج ذرت جو پنجمین غله در دنیا و سومین غله در ایلات متحده پس از ذرت و گندم است. سورگوم های گیاهی با تنوع ژنتیكی زیاد است.

  سطح زیر كشت ذرت خوشه ای در ایران هزار هكتار و میزان محصول آن هزار تن است در ایران ذرت خوشه ای برای تغذیه ، تهیه شكر سرخ و ساختن جارو استفاده می شود.

در آمریكا ذرت خوشه ای را به دو دسته یكساله و چند ساله تقسیم بندی می كنند:

دسته اول – ذرت خوشه ای یكساله كه شامل چهار قسمت است :

 الف) ذرت خوشه ای علوفه ای یا قندی ( سورگوم قندی )

ب) ذرت خوشه ای دانه ای ( غیر قندی )

ج) ذرت خوشه ای جارویی

د) ذرت خوشه ای علفی یا سودان گراس

دسته دوم – ذرت خوشه ای چند ساله كه شامل جانسون گراس Jahnson grass  است.

وضعیت ژنتیكی گونه های ذرت خوشه ای

سورگوم از آفریقا به هندوستان و چین انتقال یافته است در این سیر نژادهای بسیار و متمایزی بوجود آمده اند در حال حاضر سورگوم مجموعه ای با تنوع ریخت شناسی بسیار زیاد است. این تنوع ایجاد یك روش ساده برای طبقه بندی تا كزو نوعی سورگوم را با شكر مواجه ساخته است. جنس سورگوم (Sorghum) دارای خوشچه های جفتی است كه یكی از آنها بارور و دیگری عقیم بود. و گاهی فقط حاوی بخش نریندگر می باشد. این جنس به پنج بخش تقسیم می شود كه مهمترین آنها بخش سورگوم است كه دارای سه گونه زیر است:

 

Sorghum bicslor

سورگوم یكساله وحشی و زراعی كه در آن        20 = x2 = h2

Sorghum propinqurm

 

گونه وحشی دایمی دیپلوئید وریزوم دار و دارای بذر های سخت و كوچك است این گونه با S.bicolor  تلاقی پذیر می باشد .

20 = x2 = h2

و  Sorghum halepehseo 

گونه دایمی تترا پلوئید ریزوم دار است كه عموماً در ایالات متحده به جانسون گراس (قیاق) مشهور است و به عنوان یك علف هند در ایالات جنوبی شكر ساز است دور آن

40 = x4 = h2

گیاه شناسی : گلدهی و كنترل گروه انسانی

ذرت خوشه ای از گیاهان تیره كرامینه و جنس سمد كم است. همان طور كه گفته شد ذرت خوشه ای زراعتی از نژادهای مختلفی تشكیل شده است كه از نظر فرمولتد یكی با یكدیگر اختلاف دارند به سهولت قابل دورك گیری با یكدیگر هستند.

در ذرت خوشه ای آرایش كل خوشه ای است و در آن سنبله های فرعی وجود دارد. خوشه سورگوم در حالت متراكم تا باز متفاوت است. خوشچه ها به صورت جفتی به وجود آمده كه یكی از آنها دو جنسه و دیگری عقیم یا به صورت یك جنسه نر می باشد. سنبله دو جنسه بارور دارای دو گل است دو جنسه بارور و دیگری عقیم است.گل های سورگوم دقیقاً با طلوع آفتاب باز می شود و تا اوایل صبح گلدهی ادامه می یابد و گاهی ممكن است در شرایط معینی تا اواسط روز نیز ادامه یابد. ابتدا گل های قسمت فوقانی خوشه و به تدریج گل های پایینی باز می شوند. برای باز شدن تمام گل های هر خوشه تا دو روز وقت لازم است.

با باز شدن گلوم ها ، پرچم ها ، گلاله نمایان می شوند و در همین موقع گروه آزاد می گردد. عمر گروه در ذرت خوشه ای بسیار كوتاه است و از چند ساعت تجاوز نمی كند ولی بر عكس گلاله یكی هر روز قبل و 8 تا 16 روز پس از باز شدن گل آماده پذیرش گروه است.

فیران آلو گاهی در این گیاه به طور متوسط 6 درصد بیشتر است.

نر عقیمی ژنتیكی

از ژن ها هسته ای نر عقیمی می توان به منظور حذف نیاز به اخته كردن زمانی كه اینبرد لاین های سورگوم با یكدیگر تلاقی می یابند و یا در برنامه اصلاح جامعه كه روش انتخاب دوره ای به كار می رود استفاده نمود ژن های هسته ای نر عقیمی را كه مغلوب هستند با علائم  ms و ms و غیره نامگذاری می كنند.

ژن نر عقیم مغلوب بطریقه تلاقی برگشتی به لاین والدی ماده انتقال می یابد.گرده افشانی یك گیاه هموزیگوس دارای آلك غالب (Ms  (Ms گیاهان هتروزیگوس F  را تولید

 می نماید كه با خود گشتی آنها نتایج به نسبت 50% نر عقیم و 50% نر بارور تفكیك می یابد.

نر عقیمی سیتوپلاسمی

تولید بذر هیبرید سورگوم از سال 1950 بر پایه روش نر عقیمی سیتوپلاسمی در ژن های باز گرداننده باروری كه با وارد نمودن ژن های هسته ای كفیر به داخل سیتوپلاسم مایلو ایجاد گردید آغاز شد. باروری از طریق گرده افشانی ارقام سورگوم با منشأ مایلو بازگردانیده

می شود این روش با A  نشان داده می شود و ژن های باز گردانده باروری در سورگوم را به علامت msc  نشان می دهند. تا آن را از ژن های نر عقیمی ژنتیكی متمایز سازد كاربرد گسترده از سیتوپلاسم A  برای تولید بذر هیبرید سورگوم این نگرانی را بوجود آورده است كه آسیب پذیری هیبرید های سورگوم ممكن است همان شكلی را ایجاد كند كه ذرت با حساس شدن سیتوپلاسم – كه بیماری بلاسیت بر گر جنوبی رخ داد . استفاده تنها از یك سیتوپلاسم ژرم پلاسم موجود را برای استفاده بعنوان لاین A یا بعنوان لاین R محدود ساخته است. این نگرانی ها موجب انجام تحقیقاتی برای سیتوپلاسم های دیگری گردید كه بتوان از آنها در تولید بذر هیربید استفاده نمود. چار گرده اصلی نر عقیمی هسته ای – سیتوپلاسمی تاكنون شناسایی شده است ( A , A , A , A ) كه منابع دیگری از نر عقیمی سیتوپلاسمی را فراهم نموده است. باروری به سیتوپلاسم مایلو ( (A  توسط یك ژن اصلی msc  باز گردانیده می شود. اگر ژن دومی msc  در بعضی از زمینه ها مورد نیاز می باشد سطح بازگردانیدن باروری در محیط های نا مساعد توسط ژن های تعدیل نكند اضافی كه در برخی از

لاین های والدی سورگوم موجود است افزایش می یابد.

مطالعات ژنتیكی در سورگوم معمولاً مربوط به صفات مورد نظر اصلاح كننده از قبیل نر عظیمی بلوغ قامت رنگ دانه آب ساقه شیرین بودن آن محتوای اسید هیدروسیاینك

( پروسیك ) تر كیبات آندوسپرم یا مقاومت به بیماری و آفت می باشد. ژن های كه ارتفاع و دوره بلوغ را تنظیم می نمایند تأثیر اصلی در ایجاد ارقام و هیبرید های سورگوم داشته اند.

روش های اصلاحی

قبل از ابداع سورگوم هیبرید ارقام سورگوم از طریق روش های معرفی یا وارد كردن انتخاب و هیبریداسیون همانند گیاهان زراعی خود گشن ایجاد می شوند از آنجا كه سورگوم حدود 6% دگر گشتی طبیعی دارد بنابر این پاكت كردن خوشه های سورگوم قبل از گرده افشانی جهت كنترل گرده افشانی ضروری است. بسیاری از ارقام قدیمی سورگوم با انتخاب بوته های خارج از تیپ در جوتمع سورگوم وارداتی ایجاد شدند. هیبریداسیون بین ارقام سورگوم منشأ بعدی ارقام اصلاح شده می باشد. روش های اصلاح جامعه به منظور متمركز نمودن صفات ارثی كمی نیز استفاده شده است.

هدف های اصلاح ذرت خوشه ای

هدف های مهم اصلاح این گیاه عبارت از : ازدیاد عملكرد تهیه واریته های مناسب برای درو با كمباین ، زود رسی ، مقاومت به خوابیدگی بوته و ریزش دانه ، مقاومت به بیماری ها  و بالا بردن كیفیت محصول.

الف) ازدیاد عملكرد:

در مورد ازدیاد عملكرد باید به نوع مصرف ذرت خوشه ای توجه كرد كه آیا محصول كشت شده به مصرف خوراك انسان می رسد یا برای علوفه دام كشت می شود و یا برای تهیه شیر مورد استفاده قرار می گیرد این مسأله اهمیت زیادی دارد زیرا واریته ای از ذرت خوشه ای كه برای محصول دانه آن كشت می شود ممكن است از حیث كیفیت و كمیت محصول علوفه قابل توجه نباشد یا برای یا برای تهیه شیر به كار نیاید. عكس این مسأله نیز صحیح است. ازدیاد عملكرد به اندازه ای كه در سایر گیاهان مطرح و روی آن كار شده است در ذرت خوشه ای مورد توجه نبوده زیرا در این گیاه به عواملی از قبیل پا كوتاهی بیشتر توجه شده است چون صفت پا كوتاهی سبب شده است كه بتوان ذرت خوشه ای را با كمباین درو كرد در تولید واریته های پا كوتاه به بالا بودن عملكرد چندان توجهی نشده است ولی خوشبختانه واریته های پا كوتاه از لحاظ عملكرد بسیار خوب هستند.

ب) تهیه واریته های مناسب برای درو با كمباین :

چون درو سورگوم های پا بلند با دست كار دشواری و پر خرجی است مدت ها توجه دانشمندان اصلاح نباتات به تهیه واریته های پا كوتاه كه بتوان آنها را با كمباین برداشت كرد معطوف شده بود واریته های پا كوتاه با خوشه راست مورد توجه هستند زیرا درو آنها ساده است در بعضی از واریته های این گیاه خوشه ها كاملاً از داخل غلاف خارج نمی شود و قسمتی كه داخل غلاف باقی می ماند مبتلا به بیماری های قارچی یا آماج هجوم حشرات

 می گردد و از این راه به محصول خسارت وارد می آید. در تهیه واریته های پا كوتاه به این موضوع نیز توجه شده و واریته هایی از ذرت خوشه ای به دست آمده اند كه خوشه آنها كاملاً از داخل غلاف خارج می شود.

ج) زود رسی

در مناطقی كه طول رشد كوتاه و متوسط و دمای محیط نیز پایین است باید از واریته های زودرس ذرت استفاده كرد امروزه واریته هایی از این قبیل وجود دارند كه می توانند در نواحی فوق الذكر مورد كشت و كار واقع شوند.

برچسب ها :ذرت خوشه ای ,گیاه شناسی ,خوشه ,بذر ,

author نوشته: سعید طهماسبی دهكردی date تاریخ: سه شنبه 29 دی 1388 date نظر