تبلیغات
دانستنیهایی مفید ازهمه جا ،از همه چیز ،برای همه - آیا در باره لوبیا وخواص آن چیزی می دانید؟
  • تعداد مطالب :
  • آخرین بروزرسانی :
  • تعداد افراد آنلاین :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :

entry آیا در باره لوبیا وخواص آن چیزی می دانید؟

لوبیا


مقدمه

حبوبات با داشتن حدود 25 درصد پروتئین و گاهی بیشتر، نقش مهمی در تأمین پروتئین مورد نیاز انسان دارند.سطح كشت كل حبوبات در دنیا حدود7 میلیون هكتار است كه بیش از نصف آن لوبیا است وبقیه از انواع دیگر حبوبات تشكیل می شود.

بهترین پروتئین گیاهی متعلق به لوبیا است. درصد پروتئین در بذر خشك لوبیا از 17 درصد تا 35 درصد متغیر و شامل 5 جزء اصلی است:گلوبولین ـ1 یا فازئولین،گلوبولین ـ2، آلبومین، پرولامین.و یك جزء محلول در قلیا.بنابراین فازئولین،پروتئین ذخیره ی عمده بذور لوبیا بوده است.

لوبیای معمولی(phaseolus vulgaris L.)،شامل لوبیاهای خشك یا زراعی و لوبیاهای سبز یا فرنگی می باشد،كه لوبیاهای خشك یا زراعی به منظور تولید بذور خوراكی و خشك،و لوبیاهای سبز یا فرنگی نیز جهت تولید میوه های نارس،پرورش می یابند.حداقل 12 دسته از لوبیاهای خشك، هر ساله در ایالات متحده كشت می گردد.دسته های عمده اساساً به وسیله‌ی خصوصیات فیزیكی بذور،تشخیص داده می شوندو شامل لوبیای سفید یا نخودی،لوبیای سفید كوچك،لوبیای قرمز كوچك،لوبیای صورتی،لوبیای كلیوی قرمز،لوبیای شمالی بزرگ،لوبیای ابلق،قره قاط،لوبیای مغز سفید،لوبیای سفید كوچك پهن و لوبیای چشم زرد می باشند.

ساختمان گل

در لوبیا، شكل گل مانند گل دیگر گونه های خانواده ی پروانه آساست.هر گل ده پرچم دارد كه نه پرچم آن به هم چسبیده و یكی آزاد است.

ناو در لوبیا به شكل مارپیچ است.گلهای كامل لوبیا شبیه سایر لگومها بوده و با یك برگ سه برگچه ای،روی خوشه هایی كه در گره افراشته می شوند،به وجود می آیند.جام،مركب از دو گلبرگ كه به منظور تشكیل یك ناو كشیده وپیچ خورده به همدیگر پیوسته اند ،دو گلبرگ بال و یك گلبرگ درفش،میباشد.جام با یك لُب كوچك ،كاسه ی گل ودو براكته ی كوچك،احاطه شده است.نه پرچم پیوسته در ناو احاطه شده و یكی آزاد بوده و هر كدام با یك كیسه بساك دو برچه ای روی یك میله پرچم بلند،به وجود آمده اند.

مادگی معمولا‏ًدارای 5 تا 8 و گاهی اوقات 9 تا10 تخمك میباشد.خامه به صورت پیچ خورده و كلاله مسطح است،غلاف تا اندازه ای خوابیده و به وسیله ی رشته های موجود در نوك غلاف خارجی گیاه،احاطه میشود.سطح كلاله ای با یك محلول شیرین ،كه توسط یاخته های بشره ای مستتر می باشد،پوشیده شده است.میله های پرچم،با حلقه ی خامه ای همراهی می شوند،به نحوی كه كیسه های بساك به كلاله می رسند.گرده به طور مستقیم روی سطح كلاله ای آزاد گشته و منجر به خود گرده افشانی می شود.  

ماده والدینی

موطن اولیه ی لوبیا احتمالاًمكزیك و گواتمالا است.واویلوف،با توجه به تغییرات ژنتیكی  لوبیا كه در امریكای مركزی و جنوب مكزیك زیاد است،این منطقه را مبدأ لوبیا در نظر گرفت.

بیش از صد گونه در جنس فازئولوس موجود است.اكثر واریته‌های زراعی فازئولوس با 22 كروموزوم(2n=22)مربوط به 4 گونه‌ی وولگاریس(P.vulgaris)، كوكسینئوس (P.coccineus)، آكوتیفولیوس (P.acutifollius) و لوناتوس(P.lunatus) هستند. در بین انواع زراعی لوبیا (P.vulgaris)تنوع زیادی از نظر سازگاری،صفات زراعی،مورفولوژیكی و سایر صفات دارد.

لوبیای مزروعی معمولی( فازئولوس وولگاریس )ازگونه ی وحشی فازئولوس آبوری جینئوس به وجود آمده است كه این گونه ی وحشی در امریكای جنوبی یافت می‌شود.گونه های مختلف لوبیا عبارت اند از:

الف) گونه‌ی وولگاریس ،واریته های لوبیا سبز و خشك جزاین گونه هستند .

ب)گونه ی لوناتوس، این گونه كه در زبان انگلیسی ان را لایمابین می گویند درامریكا به صورت زراعی در سطح بسیار زیاد كاشته می‌شود بذرهایش صاف است .

ج)گونه ی كوكسینئوس، به ان رانرنیز گویند و چون گل های قرمزرنگ و بوته ی بزرگ و رونده دارد از آن به عنوان یك گیاه زینتی استفاده می شود.بذر آن صاف و درشت است و از صفات مشخص این گیاه اینكه لپه های آن در خاك می ماند و برگهای اولیه آناز خاك بیرون می‌‌‌آید.

اصولاً،گونه ی وولگاریس به سه گروه تقسیم میشود:

1)گروه بذر درشت لوبیای امریكایی است كه بیشتر به عنوان لوبیا سبز استفاده می ‌شود.

2)گروه بذر متوسط كه در كشور‌های آسیایی به خصوص در ایران،می‌كارند.

3)گروه بذر ریز كه در مبدأ لوبیا،یعنی مكزیك، زیاد دیده شده است.

دو رگه گیری مصنوعی و خود گرده افشانی

وسایل مورد نیاز:

وسایل ضروری برای دو رگه گیری شامل یك پنس نوك تیز یا خمیده و یا راست،یك بطری كوچك الكل برای ضد عفونی پنس،نوار سلوفان روی یك مقسم،بر چسب های سیمی شفاف و كوچك پاكت های تازه به اندازه ی حدود 110×65 میلی متر،و یك عد‌سی درشت نما،می‌باشند.بر چسب های پلاستیكی و چسبیده‌ای كه بخش انتهایی آنها به منظور چسبیدن به اطراف پدیسل گل ،بریده شده است،می توانند جانشین بر چسب های سیمی شوند. در صورت نیاز می توان ازیك پیشانی بند شفاف كه دارای عدسی های دوربین با درشتنمایی 3 تا 7 برابر است،استفاده كرد.جعبه ی كوچكی جهت حمل و نگهداری وسایل،مناسب می‌باشد.

 

آماده سازی والد ماده

كلاله حداقل دوروز قبل و یك روزبعدازشكوفایی طبیعی،  پذیرنده ‍‍است.غنچه هایی كه گوشتالو هستند، ازخودرنگ نشان داده وآن دسته ازگل هایی كه روزبعدبازخواهند شد به عنوان والدماده گزینش میشوند.درصورتی كه قبلآخودگرده افشانی رخ داده باشد،كلاله ی بادكرده، ازرنگ سبز روشن به سفیدی گراییده وچسبندگی آن كاهش یافته و مقداری گرده باقی خواهدماند .

اخته كردن ودگرگرده افشانی درسرتاسرروز،می تواند انجام شودومیزان موفقیت درآن،عمدتابه مهارت فرد گرده افشانی كننده وعوامل آب وهوایی نظیرنورخورشید،درجه حرارت ورطوبت ،بستگی دارد.شرط لازم جهت موفقیت درگرده افشانی،ممانعت ازصدمه زدن به كلاله ها وخامه های گل های اخته شده ونیزجلوگیری ازخشك شدن آنها پس از گرده افشانی،می باشد. دگرگرده افشانی ،می تواند با اخته كردن و یا بدون آن انجام شود،غنچه بین انگشت شست و سبابه‌ی یك دست قرار گرفته و پنس در دست دیگر نگهداشته می‌شود و آنگاه انگشت كوچك سبابه بر روی غنچه ی گل قرار می‌گیرد. درفش با وارد كردن نوك پنس درون شكاف،باز شده و از این سو به آن سو كشیده می شود.به منظور در معرض قرار دادن ناو حلقه شده،گلبرگ های بال به دقت با پنس برداشته می شوند.به منظور سهولت دستیابی به بساك ها،ناو بایستی برداشته شود. با نوك پنس،شكاف كوچكی نزدیك بالای ناو ایجاد میشود. هنگامی كه شكاف باز شد،بایستی با پنس لبه‌ی فوقانی گلبرگ،محكم گرفته شده و پوست بالا و پشت گلبرگ،كنده شود.در صورتی كه این عمل به طور صحیح انجام شود،بیش از نیمی از گلبرگ ناو خارجی ـبه منظور رو باز گذاشتن كلاله و بساك هاـبرداشته خواهد شد.غالباًگلبرگ ناو می‌شكند و تلاش‌های بعدی

بایستی به منظور برداشتن كافی ناو صورت پذیرد،تا بساك ها در معرض دید قرار گیرند.پس از كشیده شدن گلبرگ ناو، ده پرچم به دقت برداشته می‌شوند،به طوری كه كیسه های بساك پاره نشده و موجب خود گرده افشانی نگردند. از آنجایی كه به ندرت كلیه ی پرچم ها می توانند در یك نوبت برداشته شوند،بهتر است آن دسته از پرچم هایی را كه با پنس نگهداشته میشوند،شمرده و تا زمانی كه كلیه‌ی ده بساك برداشته شود،این كار ادامه یابد.به منظور جلو‌گیری از آلودگی،پنس ها می‌توانند به صورت دوره ای در الكل فرو برده شوند.

در صورتی كه از اخته كردن استفاده نشود،گلبرگ درفش با پنس باز شده و به آرامی به طرف پشت خم می گردد.هر دو گلبرگ بال به طرف پایین فشرده می شوند و این امر سبب می‌گردد كه كلاله از میان شكاف موجود در انتهای ناو،بیرون آید.این روش به ویژه در واریته هایی كه چهار یا پنج غنچه،دقیقاً با یكدیگر گروه بندی شده و رسیدگی همزمانی با هم دارند، مفید میباشد.

 

تلقیح مصنوعی

دو رگه‌گیری در لوبیا بیشتر در گلخانه انجام می شود و موفقیت دورگه گیری در مزرعه به علت شرایط نامساعد و هجوم آفات بسیار كم است. لوبیا، گیاهی است روز كوتاه؛ دمای مناسب برای رشد آن در روز 15 تا 27 و در شب 10 تا 20 درجه‌سانتی گراد است. وقتی كه دمای محیط كمتر از 15 درجه باشد رشد به تأخیر می‌افتد.دمای بیش از 30 درجه باعث تأخیر در گل كردن گیاه می شود.برای تلقیح مصنوعی، بهترین زمان استفاده از گل به عنوان پایه‌ی مادری موقعی است كه غنچه رنگ اصلی خود را هنوز به دست نیاورده است،یعنی یك روز قبل از باز شدن گل.

عمل اخته رگه گیری در مزرعه به علت شرایط نا مساعد و هجوم آفات بسیار كم كردن و گرده‌افشانی را در تمام مدت روز می توان انجام داد.برای این كار با پنس،درفش را باز و دو تا بال را قطع می‌كنیم.تا ناو نمایان شود.ناو را باز كرده یا حذف می‌كنیم تا پرچمها و مادگی نمایان شوند؛ سپس،پرچمها را جدا می سازیم .عمل تلقیح را با استفاده از مادگی آغشته شده به گرده كه از پایه‌ی پدری جدا شده است و مالیدن آن روی كلاله‌ی پایه‌ی مادری اخته شده انجام می‌دهیم.معمولاً،گل تلقیح شده را با نوار سلوفان می‌پوشانند،یا اینكه درفش را می بندند .به گل تلقیح شده یك اتیكت زده می‌شود.میزان موفقیت در دو رگه گیری معمولاً30 تا 90 درصد است؛در هر گیاه به طور معمولی 2 یا3 غلاف حاصل از دو رگه گیری وجود دارد.

اكثراصلاحگران با گرده افشانیهای انجام شده قبل از ساعت 11صبح ،به موفقیت بهتری دست یافتند.در نواحی كه دمای روز،بیش از حد بالا باشد،دگر گرده افشانیهای انجام شده پس از ساعت 30/15،موفقیت آمیز بوده است.گلها عموماًدر روزی كه باز می‌شوند،به عنوان منبعی از گرده مورد استفاده قرار می گیرد،و یا جهت استفاده در بعد‌از ظهر،در یك پاكت پلاستیكی قرار داده شده و در یك یخچال نگهداری می شوند.

دو روش عموماً برای گرده افشانی دستی مورد استفاده قرار می گیرد، كه عبارتنداز :روش مالیدن وروش حلقه زدن .درروش مالیدن ،كلاله گرده افشانی شده‌‌ی یك گل از والد نر،با فشردن بالها به طرف پایین از ناو خارج شده و در مقابل كلاله ی والد ماده،مالیده می شود.در روش حلقه زدن،كلاله‌ی گرده افشانی شده،توسط یك پنس از گل والد نر برداشته شده و در مقابل گل والد ماده،مالیده می‌شود. با حلقه زدن كلاله ی گل نر از میان خامه ی گل ماده،كلاله ی گل نر نزدیك به سطح كلاله ی درون گل ماده رها می شود.

گرده افشانی بدون اخته كردن،میتواند با مالیدن گرده‌ی حاصل از كلاله‌ی گرده افشانی كرده‌ی یك گل نر بر روی كلاله‌ی خارج شده از گل والد ماده،كامل شود،آنگاه به كلاله‌ی گل والد ماده اجازه داده می‌شود كه به درون ناو كشیده شود.این عمل از خود گرده افشانی بعدی گل والدماده،جلو‌گیری نمی كند.روش توده كردن،روش تغییر یافته‌ی این طرزعمل بوده و در آن،پس از گرده افشانی،كلاله ی نر پوشیده شده از گرده،پشت كلاله‌ی خارج شده‌ی ماده حلقه زده و از كشیده شدن كلاله به درون ناو،ممانعت به عمل می‌آورد. به منظور جلوگیری از خشك شدن سریع كلاله‌هایی كه،تازه گرده‌افشانی شده اند،پس از گرده افشانی،گلبرگ درفش به آرامی بسته شده و امكان دارد،غنچه با نوار سلوفان احاطه شود.باریكه‌ای به طول 40 میلی متر از نوار سلوفان،با اتصال دو انتهای آن،دایره ای تشكیل می دهد كه بخش چسبنده‌ی نوار در درون قرار می‌گیرد.پس از آنكه در بخش فوقانی دایره،نوار به همدیگر فشرده شد،به منظور نگهداشتن غنچه‌ی بسته،دایره‌ی ایجاد شده،روی گلبرگ درفش قرار داده می‌شود.در صورتی كه تنها گلبرگها به دقت پوشانده شده باشند،به محض اینكه گلبرگها خشك شدند و غلاف رشد كرد،نوار خواهد افتاد.جهت فراهم كردن رطوبت بیشتر در اطراف غنچه،گاهی اوقات تكه‌ی كوچكی از بافت مرطوب درون نوار دایره‌ای شكل،قرار داده می‌شود.بعد از اینكه هر گرده‌افشانی كامل شد،یك برچسب در اطراف پدیسل گل والد ماده قرار داده می‌شود.اطلاعات ثبت شده روی برچسب، شامل شناسایی والد‌های نر و ماده،تاریخ گرده‌افشانی و شروع گرده‌افشانی گرده‌افشانها،می‌باشد.

ابتدا نزدیكترین تخمكها به انتهای تخمدان خامه ای،بارور شده و باروری با یك اسلوب طولی به سوی غلاف موجود در انتهای ساقه، پیشرفت می كند.طول مدت زمان حدفاصل گرده افشانی تا باروری آخرین تخمك،حدود 12 ساعت می باشد.در پاره ای اوقات درواكنش نسبت به تنش عوامل محیطی، قطع گلها و غلافهای جوان صورت می گیرد.علت اینكه گیاهان را تحت تنش كشت می كنند،این است كه این گیاهان را تحریك به تشكیل غلافهای گرزی شكل كنندو نتیجه‌ی این عمل،عدم تكامل بذوری است كه نزدیك انتهای ساقه بوده و این امر باعث می‌شود كه بذوری كه نزدیك انتهای خامه ای می‌باشند،به رشد خود ادامه دهند.

روش حلقه زدن بدون اخته كردن،موفقیت خوبی داشته و سریعتر است،اما به منظور پیدا كردن بذر حاصل از خود گرده‌افشانیهای احتمالی،بایستی مراقب بود.

3 تا 4 روز بعد از گرده افشانی و پس از این كه غلاف كوچكی شروع به رشد كرد،كلیه‌ی گلهای دیگر،بایستی حذف شوند.این عمل جهت جلوگیری از رشد غلافهای خودبارور،ضروری می‌باشد.در غیر این صورت،رقابت شدیدی رخ خواهد داد و غلافهای خود بارور،مادامی كه غلافهای حاوی بذوردورگ،پژمرده شده و بیافتند،به رشد خود ادامه خواهند داد.

 

برچسب ها :لوبیا ,لوبیای مزروعی ,لوبیای قرمز ,برگچه ,

author نوشته: سعید طهماسبی دهكردی date تاریخ: سه شنبه 29 دی 1388 date نظر